Tavuk mu Yumurtadan, Yumurta mı Tavuktan?

Hayatta bazı sorular vardır, cevaplarını bulmakta zorlanırız. Hatta birçok kez, bu soruları cevaplamaya çalışmaktansa, var olan genel geçerleri kabul ederiz. Çünkü binlerce yıllık insanlık tarihinde bu sorular milyonlarca kez sorulmuş, cevaplar bulunamamıştır. Kendimizi buna inandırmışızdır zaten.

Evrenin yaratılışı meselesi gibi, nerden gelip nereye gittiğimiz sorusu gibi, ölümden sonra yaşam var mı gibi, evreni bizimle paylaşan başka canlılar var mı gibi. Uzar da gider bu sorular.

Sorduğumuz her bir soru, tabi soru sormak artık ne kadar mümkün o ayrı bir tartışma konusu, cevapsız kalmayı kabul etmek gibi geliyor artık bana. Yaratılışı sorgulamak bize mi düştü? İnsanın üstünlüğünü sorgulamak da nedir? Ölümden sonra yaşamı sorgulamak değil, ona hazırlanmak gerekir vs vs.

Bir de bazı sorular var ki, bunların da cevapları bizleri, bir ikileme sürükler. Genel geçer cevaplar bile ikiye bölünür bu sorular karşısında. Tıpkı Aristo’nun 2300 yıl önce ortaya attığı soru gibi: Tavuk mu yumurtadan çıktı, yumurta mı tavuktan?

Klasik bir soruyla karşı karşıyayız bugün. Eminim birçoğunuz hayatınızın bir noktasında bu sorunun cevabını bulmak için kafa yormuşsunuzdur. Bir yerlerde mutlaka bunun üzerine bir geyik dönmüştür. Hatta eminim ki bu hikayenin başlığını gördüğünüzde, bir yerlerden gelen “hakikaten nedir bu sorunun cevabı” merakıyla bu videoyu izlemeye başlamışsınızdır.

En azından umuyorum durum tam olarak böyle olmuştur, çünkü bu soruya tam anlamıyla ışık tutacağımız bir yerdesiniz. Biraz daha sabır, video sonunda “aaa demek böyleymiş” diyeceksiniz.

Binlerce yıl önce bu soruyu ortaya atan Aristo, biri şunu cevaplasın deyip kenarı çekilmemiş elbette. Böyle güzel bir soru sordum, güzel de bir cevap vereyim demiş. “Bu sorunun tek bir cevabı, tek bir kökeni olamaz. Tavuk yumurtadan çıkmıştır ya da yumurta tavuktan çıkmıştır gibi kesin yargılara varılamaz. Bu bir döngüdür, biri olmadan diğeri olamaz”

Kafa karıştıran bir soruya kafa karıştıran bir cevap. Aristo’dan da bu beklenirdi.

Aradan yüzyıllar geçmiş. Antik Yunan’da yaşayan diğer filozoflar, bu soruyu her dönem dile getirmeye başlamışlar. Cevaplar vermektense, aman Aristo ne kadar da güzel sormuş, vallahi bu soru yaşamın kökeni sorusundan daha önemli falan deyip, Aristo’yu yüceltmişler. Nihayetinde soru, cevaplarıyla değil, bir soru olması itibariyle nesilden nesile aktarılmış, cevaplar aramış.

16.yüzyıl’a geldiğimizde, bu çok iyi bilenen soruya nihai bir cevap kiliseden gelmiş. Yaratılışla ilgili hikayelere dayandırarak, tabiî ki de tavuk önce geldi denilmiş ve mevzu kapatılmaya çalışılmış. Tam kapatılamamış belli ki, hala konuşuyoruz.

Gelelim sorunun cevabına.

Eğer bir yumurtayı, bir yumurta olması itibariyle ele alırsak; yumurta tavuktan önce gelir diyebiliriz. Peki neden?

Yumurta, bildiğiniz gibi bir üreme biçimi. Ve yumurtayla çoğalan canlılar, tavukların varlığından çok uzun zaman önce de bu gezegende yaşıyorlardı. İçerisinde embriyo yani yavru adayı barındıran en eski dinozor yumurtası fosili 190 milyon öncesine ait. Tavuğun bir kuş olduğu gerçeğini göz önünde bulundurursak, ilk kuş Archaeopteryx’in fosili ise 150 milyon öncesine dayanıyor. Yani ilk yumurta, tavukların bu gezegen üzerinde gıt gıt diye dolaşmasından en azından 50 milyon önce varlık gösteriyordu.

Bu işin bir yumurta ve tavuğun bir kuş olarak ele alınmasından çıkan bir sonuç.

Soruyu tavuğun bizzat kendisi ve yumurtladığı yumurta arasında sınırlarsak, biraz daha karmaşık bir cevap ortaya çıkıyor.

Birkaç yıl önce bir grup araştırmacı, yaptıkları çalışmanın sonucu olarak yumurtanın oluşması için tavukların, yumurtalıklarındaki OV-17 adı verilen özel bir proteine ihtiyaç duyduğunu ortaya koydular. Tabi bu araştırma hemen, gördünüz mü tavuk önce geliyormuş aynı yaratılış hikayelerinin söylediği gibi haberlerinin yayılmasına sebep oluyor.

Ama mevzu o kadar kolay değil. Tavuk yumurtasını ne olarak tanımlıyoruz sorusu çıkıyor ortaya. Tavuk yumurtası, tavuğun yumurtladığı ve üzerinde yattığı yumurta mı? Yoksa içerisinde tavuk olan yumurta mı?

Kafanız mı karıştı? Bir de şöyle düşünelim; bir kedi içerisinden köpek çıkacak bir yumurta bırakıyor. Bu yumurta bir kedi yumurtası mı olurdu yoksa bir köpek yumurtası mı?

Üreme sürecinde, dişi ve erkek bireylerin DNA’larını içeren iki farklı organik yapı bir araya geliyor ve döllenme oluyor. Ama yine de döllenme sonucunda ortaya çıkan yeni yapı, %100 dişinin ya da %100 erkeğin genetik bilgilerini içermiyor. Mutasyona uğramış yeni bir yapı oluşuyor. Bu mutasyon zigot yani döllenmiş yumurtada oluşursa, milyonlarca yıl içerisinde yeni türler meydana getiriyor.

O halde tavuk olmayan ama tavuğa çok benzer iki canlı-ki ben bunlara öncül tavuklar diyeceğim- geçmişte bir yerde çiftleşerek, içerisinden tavuk çıkacak bir yumurta meydana getirmiş olabilirler. Bu senaryoya göre yumurta önce gelmiştir diyebiliriz ama baktığımızda tek bir nesilde oluşan mutasyon sonucu, yeni bir tür meydana gelmesi mümkün değil. Yani yumurta halen öncül tavuk yumurtası.

Geçtiğimiz haftalarda kedilerin kökeni hakkında bir video hazırlamıştım hatırlarsanız. Evcil kedilerin, Yaban Kedisi adı verilen bir türden ortaya çıktığını söylemiştim. Doğal ortamlarından yaşayan yabani bir kedinin, tek bir nesil sonra evcil kedi haline gelmesi mümkün değil. Aynı şekilde kurtlar ve köpekler arasındaki ilişki. Köpeklerin, kurtların evcilleşmiş versiyonları olduğunu biliyoruz ama bir nesil sonra yabani kurt yavrularının evcil köpekler gibi çok çeşitli renklerde ve boyutlarda olmasını beklemiyoruz. Ama aradan geçen sayısız jenerasyonun ardından, yaban kedileriyle evcil kedilerin ya da kurtların ve köpeklerin birbirlerinden oldukça farklı canlılar haline geldiğini görebiliyoruz.

Geldiğimiz noktada ise iki farklı senaryo var elimizde.

Birincisi, yumurtayla çoğalan canlılar zaman içerisinde yaşadıkları mutasyonlar sonucunda öncül tavuğu meydana getirdiler. Bu öncül tavukların yaşadıkları mutasyon nihayetinde öncül tavuk yumurtasından çıkan tavuğu meydana getirdi. Yani önce tavuk meydana geldi.

İkinci olarak ise yine yumurtayla çoğalan canlılar zamanla, mutasyon sonucu öncül tavuğu oluşturdu ama bu kez öncül tavuk mutasyonla içerisinden tavuk çıkacak tavuk yumurtası meydana getirdi. Yani önce yumurta geldi.

Nihayetinde şu soruya varıyoruz; tavuk yumurtası nedir?

Bu çok anlamsız bir soru çünkü, sonuca baktığımızda ister öncül tavuğun yumurtası olsun, ister tavuk yumurtası fark etmez, ilk gerçek tavuk, bir yumurtadan çıktı.

Sonuç: yumurta önce gelir!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s